| De Zwarte Dood. Hoe
de pest de wereld veranderde.
In the wake of the plague;
the black death and the world it made.
Norman F. Cantor,
emeritus hoogleraar geschiedenis, sociologie en vergelijkende
literatuurwetenschap, Univ. New York.
Agora - Kampen /
Davidsfonds
Leuven, 2003.
286 p.
ISBN 9080688347
€ 22,50
met een nawoord van Erik Thoen,
hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis, Universiteit Gent.
Bespreking.
Norman F. Cantor
wil de gevolgen van de pest voor mensen uit alle lagen van
de bevolking beschrijven, en hoe dit de middeleeuwse samenleving
veranderde.
Deel 1 bevat de biomedische context, met een omschrijving
over het ziekteverloop van de pest en het problematische onderscheid
met miltvuur.
In het tweede deel, 'Mensen', loopt het helemaal fout. De
vele historische anekdoten die Cantor
vermeldt zijn best wel interessant, zij worden echter nergens
verantwoord. Voetnoten of enige andere vorm van referenties
ontbreken volledig, wat een ernstig gebrek is in een boek
dat een toch wel een wetenschappelijk werk wil zijn.
Daarenboven springt hij van de hak op de tak en sleurt er
zowat alles bij...
Bij de vermelding dat de Engelse adel heel wat bordeauxwijn
dronk, vernemen we dat Cantor
ook een gedegen oenoloog blijkt te zijn: "Lafite
is tegenwoordig zo in trek dat hij normaal gesproken alleen
bij opbod wordt verkocht, en tegen een minimumprijs van 300
$ per fles" (p.46). Waarmee de grondslag voor
het schrijven van 'In the wake
of the plague' ineens volledig is verklaard.
Bij de bespreking van de boeren en de positie van de vrouw
betrekt hij er zijn jeugdjaren bij. "Toen
ik opgroeide in een boerendistrict van Manitoba heb ik veel
van zulke verschrompelde, verbitterde vrouwen gezien"
(p.116). Het verband met de zwarte dood is in deze subjectieve
opmerking ver te zoeken.
Wat verder behandelt hij een 14de eeuws gedicht 'Pearl',
dat in de jaren '20 "door
de Oxfordse geleerde J.R.R. Tolkien, die later In de ban van
de Ring zou schrijven" blijkt te zijn herontdekt
(p.117).
Het verband met de pest ligt misschien (!)
hierin dat "Misschien stierf
het kleine engelachtige meisje dat het onderwerp is van dit
gedicht aan de Zwarte Dood".
In deel 3, 'Geschiedenis', wordt met betrekking tot de oorsprong
van de pest ondermeer nog wat doorgeboomd over de theorie
dat de ziekte door kosmisch stof zou worden veroorzaakt.
Leveren tevens hun bijdrage aan dit boek:
Jane Austen, in het kader
van menstruerende meisjes (sic) (p.54); Robin
Hood als leider van criminele groepen (p.88); Geoffrey
Chaucer als betweterige dichter (p.98); Margaret Thatcher,
"die zou dol zijn geweest
op het 15e-eeuwse Engeland" (p.112); Picasso,
met een ultramodern museum in Avignon (p.122); Immanuel
Kant en Darwin, in
het kader van het thomisme (p.139); Galileï,
Newton en Einstein,
die "wisten dat de waarheid
in de details ligt" (p.143); Hugh
Hefner's Playboy (p.171)... dit om er maar enkelen
te noemen.
Nawoord.
Ik meende dat een nawoord door Erik
Thoen mee als garantie voor een gedegen werk zou mogen
worden beschouwd.
Zijn aanvullend hoofdstuk is beperkt in omvang (5 1/2
blz.) maar best interessant: hij blijft bij het onderwerp
en behandelt inderdaad de impact van de pest in onze contreien.
Alleen stel ik me de vraag wat zijn bijdrage in deze broodschrijverij
komt doen. Heeft Erik Thoen
het boek 'In the wake of the plague'
wel grondig doorgenomen voor hij toezegde een eigen bijdrage
te schrijven?
Besluit.
Norman F. Cantor is een
belezen man. Een zeer belezen man! Belezen zijn wil echter
nog niet zeggen dat men dan in staat is een gedegen geschiedkundig
werk te schrijven...
Het onderwerp wordt niet systematisch uitgediept, maar vormt
steeds opnieuw een aanknopingspunt voor een geheel van wetenschappelijke
feiten zonder enige verantwoording, anekdotes zonder referenties,
licht doorspekt met wat persoonlijke opmerkingen.
Broodschrijverij is de enige commentaar die dit 'geschiedkundig'
boek nog waard is; een nieuwe jaargang Lafite kan worden besteld.
Al wat ik ervan onthou is dat Cantors
'De Zwarte Dood' tot mijn
spijt in m'n boekenkast is geraakt.
Rating: 1
Andere reviews over 'In
the wake of the plague':
- An
empty wake
- The
Real Plague is This Book
- The
Ramblings of a Bored Professor
- Norman
Cantor's 'In the Wake of the Plague'
Beert, september 2003.
|
